Appelmoes en het streven naar voedsel in plaats van vulling

img_9638Naarmate je beter kijkt wat de natuur allemaal produceert, zie je ook hoe weinig we er tegenwoordig nog gebruik van maken. En dat is heel jammer, want de voedingswaarde van natuurlijke, onbewerkte, gifvrije natuurproducten is van een hele andere orde dan wat we in de supermarkt aantreffen. Onderschat dit niet! Het wordt voor de reguliere en ecologische landbouw steeds moeilijker om producten te leveren die écht voedzaam zijn zijn en ons écht voeden en niet alleen maar vullen.

In het boek “Eating on the Wild Side” van Jo Robinson (tip!) staat een uitgebreid hoofdstuk over appels. In het boek kun je lezen dat oude beschavingen, waaronder de oude Egyptenaren al wisten hoe gezond appels waren. In Scandinavië werden de doden begraven met manden vol appels als voeding in het hiernamaals.
Het ministerie van landbouw in de Verenigde Staten heeft in 2003 een overzicht samengesteld van zowel wilde als veredelde varianten van de appel, in totaal 321 soorten. De conclusie is helder: naarmate veredeling voortschreed werd de voedingswaarde van de appel (veel) lager. Het zijn veelal suikerrijke vruchten geworden waarbij het scala aan fytonutriënten van de oude soorten goeddeels verdwenen was. Onderstaand diagram geeft een beeld van deze daling.

Uit: "Eating on the Wild Side" van Jo Robinson. Dramatische daling voedingswaarde appel.

Uit: “Eating on the Wild Side” van Jo Robinson. Dramatische daling voedingswaarde appel.

Waren er in 1910 nog 15.000 varianten, tegenwoordig zijn daar nog maar zo’n 500 rassen van over. En 90% van wat er wordt geproduceerd komt van twaalf soorten. Dit is trouwens de situatie in de Verenigde Staten en hoewel cijfers in Europa wat kunnen afwijken volgen we doorgaans de Amerikaanse trend.

Een wel heel extreem voorbeeld is ook te vinden in het boek van Robinson. Ze beschrijft hoe de helft van een groep van 46 dikke mannen gedurende enkele maanden elke dag een appel moest eten, terwijl de andere helft op de oude voet doorging. De groepen volgden dus beide het dieet wat ze gewend waren, het enige verschil was dat één groep dagelijks een appel at. Nou, de appeleters hadden na twee maanden hogere waarden aan triglyceriden en cholesterol en hadden hun kans op een beroerte of hartaanval vergroot! Hoe kan een appel een dergelijk averechts effect hebben? Ze aten dagelijks een Golden Delicious, een ware suikerbom zonder significante voedingswaarde. De studie suggereert dat het tot in het extreme veredelen van rassen zeker niet altijd tot een voedingstechnisch gewenst resultaat hoeft te leiden. Sterker nog, Eating on the Wild Side staat bol van voorbeelden van groenten en fruit die de voedingswaarde grotendeels zijn kwijtgeraakt door voortdurende veredeling.

Gelukkig is er ook een tegenbeweging. Zo ontdekte Mark Christensen een appelboom, gewoon langs de kant van de weg, op het Noordereiland van Nieuw-Zeeland. De appels smaakten zeer goed en hij nam er een aantal mee voor verder onderzoek. Het bleek een variant met een zeer hoge concentratie aan fytonutriënten, met in de schil een recordhoeveelheid flavonoïden en de op een na hoogste concentratie proanthocyanidinen ooit gezien in een appel. Vergeet die termen maar weer en lees gewoon “gezond”. Deze nieuwe variant is nu bekend onder de naam Monty’s Surprise en is niet gepatenteerd. In deze video vier minuten vertelt Mark het bijzondere verhaal achter dit ras:

Wat dichter bij huis hebben we de Zoete Ermgaard, een oud appelras uit de 19e eeuw. En ook dit jaar heb ik weer emmers vol gekregen, deels valfruit en daarmee zeer geschikt om appelmoes van te maken! Ook kreeg ik kilo’s kweeperen en die gaan ook de moes in. Verderop een beschrijving in enkele stappen om snel moes te maken.

Het recente schandaal over het vernietigen van een enorme hoeveelheid appels om de markt te beschermen illustreert weer eens hoe voedsel misbruikt wordt bij het beschermen van de markt, de economie, het kapitalisme. Maar laten we in het klein ook meer waardering hebben voor wat de natuur ons biedt. Overal groeit voedsel en vaak zo overvloedig veel dat het dierenleven niet toekomt aan de consumptie ervan. Als de gulle gever van al die emmers appels wist wat een schat aan gezonde voeding dit oude ras vertegenwoordigd…

In een breder perspectief is het van enorm belang dat we de biologisch dode bodems van de monoculturen die ten grondslag liggen aan de hedendaagse landbouw hervitaliseren. Pas dan zijn gewassen weer in staat alle mineralen en andere bouwstoffen uit de bodem op te nemen en pas dan zal voedsel weer echt vitaal zijn. Niet minder belangrijk: landbouw wordt zo ook weer geïntegreerd in de natuur en staat er niet langer los van, is niet langer een directe bedreiging van biodiversiteit en biotopen.

Appel/kweeperenmoes maken (Zie ook de foto’s hieronder)
Nu naar de praktijk. De goede appels kunnen bewaard worden, maar de wormstekige en gebutste exemplaren kun je het beste snel verwerken, die gaan hard achteruit. Lastig om rond de slechte plekken te snijden? Ik snij de appel een stukje in en breek er vervolgens een stuk vanaf. Je hebt dan het stuk appel nog in je handen en in één oogopslag zie je of het vruchtvlees er goed uit ziet. Zo hoef je niet steeds slechte stukken uit de pan te vissen. Ik verwerk op deze manier vijf kilo in minder dan een kwartier.
Als je echt heel veel appels hebt en de moes voor langere tijd wilt goed houden is het aan te bevelen de moes goed heet in glazen potten te doen, die op hun beurt ook even in kokend water hebben gelegen (samen met de deksels). Op zich is het niet nodig om de potten onder te dompelen, als je ze maar even in een laag water met het deksel op de pan hebt laten liggen. En de lepel waarmee je straks de moes overschept in de potten ook even in kokend water. Dit alles is nog geen wecken, maar goed genoeg om je moes een maand of drie goed te houden!

De echte boodschap van dit alles: connectie met wat je eet, het terugbrengen van vitaliteit in onze voeding, terugbrengen van vitaliteit in ons lichaam. In dit geval met zoiets eenvoudigs als appel/perenmoes, maar toepasbaar op een schier oneindig scala aan mogelijkheden. Doe mee!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *